आज आपण इतरांच्या सणांवर, परंपरांवर आणि धार्मिक संस्कृतीवर टीका करण्यात बराच वेळ घालवतो. पण त्याआधी एक मूलभूत प्रश्न स्वतःला विचारण्याची गरज आहे.
आपण बौद्ध म्हणून, एक समाज म्हणून किती एकत्र आलो आहोत?
आजच्या परिस्थितीकडे वस्तुनिष्ठपणे पाहिले तर, बुद्ध-धम्माची सामाजिक आणि सांस्कृतिक मांडणी व्यापक समाजजीवनात रुजवण्यासाठी सातत्याने चालणारे उपक्रम अनेक ठिकाणी दिसत नाहीत. मुंबई, नागपूर, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर यांसारखी काही केंद्रे निश्चितच सक्रिय आहेत; पण महाराष्ट्राच्या आणि देशाच्या व्यापक सामाजिक पटावर पाहिले तर धम्म-संस्कृती अजूनही मर्यादित भौगोलिक आणि संघटनात्मक चौकटीत अडकलेली आहे.
बौद्ध होणे म्हणजे केवळ धर्मांतराची घटना नव्हे.
बौद्ध होणे म्हणजे नवीन सामाजिक संस्कृती निर्माण करण्याची प्रक्रिया आहे.
आपल्या मुलांना बुद्धांची मूल्ये कोणत्या माध्यमातून मिळत आहेत?
आपल्या वस्त्या, गावांमध्ये धम्मकेंद्रे किती आहेत?
तरुणांसाठी अभ्यासवर्ग, वाचनालये, सांस्कृतिक उपक्रम, व्याख्यानमाला, धम्मशिबिरे किती सातत्याने चालतात?
बौद्ध सण आणि स्मृतिदिन केवळ कार्यक्रम न राहता त्यातून सामाजिक बंधुभाव, समता, विवेक आणि संघटन किती निर्माण होते?
आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे; आपल्या समाजातील लोकांना एकत्र आणणारी दैनंदिन सामाजिक रचना आपण उभी केली आहे का?
हे प्रश्न इतरांवर टीका करण्यापेक्षा स्वतःला विचारणे अधिक महत्त्वाचे आहे.
कारण एखाद्या समाजाची सांस्कृतिक ताकद केवळ तो कोणत्या परंपरेला नाकारतो यावर ठरत नाही;
तो स्वतःची कोणती पर्यायी मूल्यव्यवस्था उभी करतो, यावर ठरते.
म्हणून इतरांच्या सणांवर टीका करण्यापूर्वी आपण आपल्या धम्म-संस्कृतीच्या प्रसाराकडे पाहिले पाहिजे. इतकंच
0 comments: